Khám phá Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa “độc nhất vô nhị” ở miền tây

Khám phá Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa 'độc nhất vô nhị' ở miền tây

Khi nhắc đến nghệ nhân Võ Văn Bá (Ba Bá) ở ấp 4, xã Nhơn Thạnh, thành phố Bến Tre, mọi người đều biết ông là “Kỷ lục gia” của Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa đầu tiên tại Việt Nam được Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam xác lập vào năm 2012 và là tác giả cây đàn cò cũng bằng chất liệu dừa to nhất Việt Nam tham gia Lễ hội dừa tỉnh Bến Tre lần thứ IV vào tháng 4/2015.

Nghệ nhân Võ Văn Bá - Bến Tre bên cây đàn cò đạt kỷ lục guinness, được chế tác từ gốc dừa 80 tuổi
Nghệ nhân Võ Văn Bá – Bến Tre bên cây đàn cò đạt kỷ lục guinness, được chế tác từ gốc dừa 80 tuổi

Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa “độc nhất vô nhị” ở miền tây

  • Khó có thể hình dung những rặng dừa “tóc dài bay trong gió” đã từng đi vào thơ ca, âm nhạc, hiên ngang trong kháng chiến lại trở thành chất liệu để nghệ nhân làm ra nhiều loại nhạc cụ độc đáo. Chủ nhân của những nhạc cụ ấy là nghệ nhân dân gian Ba Bá (tức Võ Văn Bá) ở TP Bến Tre.
  • Ai đã từng đặt chân đến xứ dừa Bến Tre sẽ nhận thấy những sản phẩm phục vụ sinh hoạt đời sống của người dân nơi dây đa phần được làm từ cây dừa. Cây dừa còn là nguyên liệu để sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, sản phẩm ngoài việc được người tiêu dùng trong nước ưa chuộng còn được xuất khẩu ra nước ngoài.
  • Cảm hứng từ cây dừa quê hương, họa sĩ – nhạc sĩ Lê Dân đã có ý tưởng và khởi xướng chế tác Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa. Và người hiện thực hóa ý tưởng ấy chính là nghệ nhân chế tác đàn nổi danh xứ dừa Võ Văn Bá ở xã Nhơn Thạnh, TP Bến Tre. Đây cũng là cách mà nghệ nhân Bá nuôi dưỡng tình yêu của mình đối với quê hương và loài cây đã gắn bó với người dân Bến Tre từ bao đời nay.
Nghệ nhân Võ Văn Bá bên những nhạc cụ dân tộc được chế tác từ dừa
Nghệ nhân Võ Văn Bá bên bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa
  • Ông Võ Văn Bá vốn là một nhạc công chơi được rất nhiều loại nhạc cụ dân tộc truyền thống, lại là một nghệ nhân chế tác đàn có tiếng, nên khi được ông Lê Dân gợi ý thử nghiệm chế tác những cây đàn bằng gỗ dừa, ông Võ Văn Bá bắt tay thực hiện ngay. Ông đã dành nhiều thời gian, tâm huyết, công sức từ việc lựa chọn gỗ tới cưa xẻ, đục đẽo, bào, gọt, chạm, khắc, chỉnh âm để làm ra 27 nhạc cụ hoàn toàn bằng gỗ dừa, đó là các loại đàn cò, đàn kìm, đàn gáo, đàn sến, đàn tranh, đàn đáy, đàn bầu, bộ trống, mõ, kèn…
  • Theo ông Bá, chế tác một cây đàn từ gỗ dừa khó hơn nhiều so với các loại gỗ khác, bởi “thịt” của gỗ dừa thường rất nhiều xơ và bột, dễ vỡ nên trong quá trình làm phải rất cẩn trọng, tỉ mỉ, công phu, mất nhiều thời gian. Khi tạo dáng xong rồi phải dùng máy chà nhám làm cho gỗ thật mịn, bóng lên, nổi rõ những đường vân và có sắc đỏ au.
Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa của nghệ nhân Ba Bá được xác lập kỷ lục Việt Nam
Bộ nhạc cụ làm bằng gỗ dừa của nghệ nhân Ba Bá được xác lập kỷ lục Việt Nam
  • Điều khiến ông Ba Bá băn khoăn nhất chính là trước đó ở Bến Tre nói riêng và vùng Nam bộ nói chung, chưa có nghệ nhân nào chế tác các loại nhạc cụ truyền thống từ gỗ dừa. Bởi nhược điểm của gỗ dừa khi làm nhạc cụ thì âm thanh không đạt được độ rung, tiếng kêu nhỏ, không vang vọng như những loại gỗ khác.
  • Tuy nhiên, với niềm đam mê, sự quyết tâm cao độ, cùng những kinh nghiệm tích lũy nhiều năm trong nghề, trải qua quá trình thử nghiệm, cuối cùng ông nhận thấy gỗ dừa hoàn toàn có thể chế tác được các loại nhạc cụ, nếu gỗ dừa dùng chế tác là loại lâu năm (từ 80 năm trở lên) và chỉ dùng phần thân dưới.

Nguồn: Tổng hợp

Đế tham quan bộ sưu tập nhạc cụ bằng dừa độc đáo này và thưởng thức show biểu diễn đờn ca tài tử được biểu diễn bởi những nghệ nhân xứ dừa, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline: 0914.041.269.